چهارشنبه , ۲۸ آذر ۱۳۹۷
خانه / اخبار و مقالات / مقالات / این روزها مساجد به حال مسلمانان می گریند

این روزها مساجد به حال مسلمانان می گریند

ترجمه : حسین حمودی

المسجَد والمسجِد: جایی است که در آن سجده می شود، و گفته شده در هر مکانی که عبادت انجام شود مسجد است« لسان العرب».

وقال رب العزه  سبحانه وتعالى: ﴿ مَا کَانَ لِلْمُشْرِکِینَ أَنْ یَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِینَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ بِالْکُفْرِ أُولَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِی النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ * إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلَاهَ وَآتَى الزَّکَاهَ وَلَمْ یَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسَى أُولَئِکَ أَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِینَ ﴾ [التوبه: ۱۷، ۱۸].

‏مشرکانی که به کفر خویش گواهی می‌دهند حق ندارند مساجد خدا را ( با عبادت یا تعمیر و تنظیف و خدمت ) آباد کنند . آنان اعمالشان هدر و تباه است ( و اجر و مزدی به کارهایشان تعلّق نمی‌گیرد ) و جاودانه در آتش دوزخ ماندگار می‌مانند .‏* ‏تنها کسی حق دارد مساجد خدا را ( با تعمیر یا عبادت ) آبادان سازد که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشد و نماز را چنان که باید بخواند و زکات را بدهد و جز از خدا نترسد . امید است چنین کسانی از زمره راه‌یافتگان باشند .‏

وقال تعالى: ﴿ وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلاَ تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا ﴾ [الجن: ۱۸].

‏مسجدها مختصّ پرستش خدا است ، و ( در آنها ) کسی را با خدا پرستش نکنید .

وقال تعالى: ﴿ قُلْ أَمَرَ رَبِّی بِالْقِسْطِ وَأَقِیمُواْ وُجُوهَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ وَادْعُوهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ کَمَا بَدَأَکُمْ تَعُودُونَ ﴾ [الأعراف: ۲۹].

‏بگو : پروردگارم ( همگان را در هر زمان و مکانی ) به دادگری فرمان داده است ، و ( دستور او ) این ( است ) که در هر عبادتی رو به خدا کنید و از وی مخلصانه اطاعت نمائید و او را صادقانه بپرستید . خداوند همان گونه که شما را در آغاز آفریده است ،  ( به همان سادگی پس از مرگ شما را زنده می‌کند و به سوی او ) برمی‌گردید .‏

وقال تعالى: ﴿ یَا بَنِی آدَمَ خُذُواْ زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ وکُلُواْ وَاشْرَبُوا ْوَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ ﴾ [الأعراف: ۳۱].

‏ای آدمیزادگان ! در هر نماز گاه و عبادتگاهی ، خود را ( با لباس مادی که عورت شما را بپوشاند ، و با لباس معنوی که تقوا نام دارد ) بیارائید ، و بخورید و بنوشید ولی اسراف و زیاده‌روی مکنید که خداوند مسرفان و زیاده‌روی کنندگان را دوست نمی‌دارد .‏

وقال تعالى: ﴿ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَن یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِی خَرَابِهَا أُوْلَـئِکَ مَا کَانَ لَهُمْ أَن یَدْخُلُوهَا إِلاَّ خَائِفِینَ لهُمْ فِی الدُّنْیَا خِزْیٌ وَلَهُمْ فِی الآخِرَهِ عَذَابٌ عَظِیمٌ ﴾ [البقره: ۱۱۴].

( از جمله دشمنی ایشان نسبت به یکدیگر ، و نسبت به مسلمانان این است که بعضی از قبیله‌ها معابد قبیله‌های دیگر را خراب نمودند و مسلمانان را از ورود به مسجدالحرام باز داشتند ) و چه کسی ستمگرتر از کسانی است که نگذارند در مساجد و اماکن عبادت خدا ، نام خدا برده شود ، و در ویرانی آنها بکوشند ؟ شایسته اینان نبود که چنین ( گناه بزرگی را مرتکب شوند و این کارها را ) بکنند ، بلکه می‌بایست ( حرمت معابد را نگهدارند و ) جز خاشعانه وارد آنها نشوند . بهره آنان در دنیا زبونی و رسوائی ، و در آخرت عذاب بزرگی است .‏

مسجد در عهد رسول الله – صلی الله علیه وسلم- مکانی بود برای عبادت ، ذکر خدا، برپایی نماز، و تلاوت قرآن.

اختصاص مساجد برای نماز و عبادت

در حدیث متفق علیه که از انس بن مالک -رضی اللَّه عنه – روایت شده اینگونه می فرماید : یک بادیه نشین وارد مسجد شد و در گوشه ای از مسجد ادرار کرد، مردم او را سرزنش کردند، اما رسول الله – صلى الله علیه وسلم – آنها را از این کار بازداشت، هنگامی که ادرارش تمام شد نبی خدا دستور داد و ظرف آبی آوردند و بر آن پاشیدند، و در روایتی دیگر آمده که ایشان – صلى الله علیه وسلم به اعرابی فرمود « همانا شایسته نیست که در مساجد ادرار و مدفوع کرده شود، بلکه اینجا محل ذکر خداوند عزوجل و نماز و قرائت قرآن است.

و رسول خدا – صلی الله علیه وسلم و به شخص کوری که راهنمایی نداشت تا او را به مسجد بیاورد اجازه نداد تا از حضور در مسجد و نماز خواندن با جماعت تخلف کند زیرا که دارای فضل زیاد و به مثابه ساختن مسجد است. از ابی هریره -رضی الله عنه- روایت است که گفت: شخص کوری آمد و گفت: ای رسول خدا ، همانا من دستگیری ندارم تا مرا به مسجد بیاورد، و از رسول الله صلی الله علیه وسلم تقاضا نمود تا به او اجازه دهد تا در خانه نمازش را بخواند، و رسول الله صلی الله علیه وسلم هم به او اجازه داد، وقتی آن شخص پشت کرد که برود رسول الله صلی الله علیه وسلم او را صدا زد و فرمود « آیا صدای اذان را می شنوی؟» گفت آری . پس فرمود: در این صورت اجابت کن. روایت مسلم وأبو داود ونسائی وابن ماجه.

ونیز مسجد مکانی بود برای دریافت علم ، از ابی هریره – رضی الله عنه- روایت است که گفت: رسول الله- صلی الله علیه وسلم فرمود« تجمع نمی کنند گروهی در خانه ای از خانه های خداوند، و تلاوت قرآن کنند و آن را به هم دیگر آموزش دهند، مگر اینکه آرامش بر آنها نازل شود، و رحمت آنها را فرا بگیرد، و ملائکه آنها را در بر بگیرد و خداوند آنها را در نزد اطرافیان خود یاد کند. روایت مسلم وأبو داود وترمذی وابن ماجه.

 تشویق بر نشستن بعد از نماز صبح و عصر:

رسول خدا – صلی الله علیه وسلم – بر نشستن بعد از نماز صبح و عصر، تشویق فراوان میکند؛ از انس بن مالک – رضی الله عنه روایت است که رسول الله – صلی الله علیه وسلم – فرمود : « کسی که نماز صبح را در جماعت بخواند، سپس بنشیند و مشغول ذکر خداوند شود تا اینکه خورشید طلوع کند، سپس دو رکعت نماز بخواند، اجر او مانند این است که یک حج و عمره انجام داده» و همچنین می فرماید که رسول اللَّه – صلى الله علیه وسلم فرمود:« کامل، کامل، کامل» روایت ترمذی

وعنه قال: قال رسول اللَّه – صلى الله علیه وسلم -: ((لأن أقعد مع قوم یذکرون اللَّه، من صلاه الغداه حتى تطلع الشمس، أحب إلیَّ من أن أعتق أربعه من ولد إسماعیل، ولأن أقعد مع قوم یذکرون اللَّه من صلاه العصر إلى أن تغرب الشمس أحب إلیَّ من أن أعتق أربعه)). رواه أبو داود.

و همچنین از ایشان- رضی اللَّه عنه –  روایت است که رسول الله – صلی الله علیه وسلم فرمود « اینکه بعد از نماز صبح بنشینی همراه با گروهی که مشغول ذکر خدا هستند، تا اینکه خورشید طلوع کند، محبوب تر است نزد من از آزاد کردن چهار نفر از فرزندان اسماعیل، و اینکه بعد از نماز عصر بنشینی همراه با قومی که مشغول ذکر خداوند هستند تا اینکه خورشید غروب کند محبوب تر است نزد من از اینکه چهار نفر برده آزاد شوند» روایت ابو داوود

رسول الله – صلی الله علیه وسلم – علاقه داشت به نشستن در مسجد برای انتظار کشیدن نماز بعد، و رسول الله صلی الله علیه وسلم در حدیثی که بخاری و مسلم از ابی هریره رضی الله- روایت می کنند می فرماید:« و به استمرار شخص در حال نماز است مادامی که در جایگاه نماز خود نشسته و انتظار نماز بعدی را می کشد، و ملائکه می گویند: خداوند او را مورد بخشش قرار بده، خدایا او را مورد رحمت قرار بده، تا اینکه از آنجا برود یا بی وضو  شود.

باید دانست که شارع حکیم نشستن در مسجد را عموما و تعلق خاطر شخص به آن را از عوامل نجات  روز قیامت قرار داده. فعن أبی هریره – رضی اللَّه عنه – قال: سمعت رسول اللَّه – صلى الله علیه وسلم – یقول: ((سبعه یظلهم اللَّه فی ظله، یوم لا ظل إلا ظله: الإمام العادل، وشاب نشأ فی عباده اللَّه – عز وجل – ورجل قلبه معلق بالمساجد، ورجلان تحابا فی اللَّه، اجتمعا على ذلک، وتفرقا علیه، ورجل دعته امرأه ذات منصب وجمال، فقال: إنی أخاف اللَّه، ورجل تصدق بصدقه فأخفاها، حتى لا تعلم شماله ما تنفق یمینه، ورجل ذکر اللَّه خالیـًا، ففاضت عیناه))؛ متفق علیه.

از ابی هریره رضی الله عنه روایت است که گفت شنیدم از رسول الله- صلی الله علیه وسلم – که می فرماید« هفت گروه خداوند آنها را در زیر سایه خود قرار می دهد در روزی که هیچ سایه ای نیست جز سایه او، فرمانروای دادگر، و جوانی که در عبادت خداوند – عزوجل- رشد کرده، مردی که قلبش وابسته به مساجد باشد ، دو شخصی که به خاطر خداوند با هم دوستند، بر همین اساس با هم جمع می شود و به همین منظور از هم جدا می شوند، مردی که زنی دارای منصب و زیبایی او را به فاحشه دعوت کند پس بگوید من از خدا می ترسم، شخصی که بگونه ای صدقه می دهد که حتی دست چپش نمی داند دست راست چه چیزی را بخشیده، شخصی که در خلوت خدا را یاد میکند و از چشمانش اشک جاری می گردد».

 مسجد خانه اهل تقواست

وعن أبی هریره – رضی اللَّه عنه – عن النبی – صلى الله علیه وسلم – قال: ((ما توطن رجل مسلم المساجد للصلاه والذکر، إلاَّ تبشبش اللَّه تعالى إلیه کما یتبشبش أهل الغائب بغائبهم إذا قدم علیهم)). رواه ابن ماجه وابن خزیمه وابن حبان والحاکم.

ابی هریره-رضی الله عنه- از رسول الله – صلی الله علیه وسلم- روایت می کند که فرمود:« اطراق نمی کند شخص مسلمانی در مساجد برای نماز و ذکر، مگر اینکه خداوند بشّاش می شود از او همانطور که بشّاش می شوند خانواده شخص غایب وقتی که به سوی آنها باز می گردد».

وعن أبی الدرداء – رضی اللَّه عنه – قال: سمعت رسول اللَّه – صلى الله علیه وسلم – یقول: ((المسجدُ بیت کل تقی، وتکفل اللَّه لمن کان المسجد بیته بالروح والرحمه، والجواز على الصراط إلى رضوان اللَّه، إلى الجنه)). رواه الطبرانی فی ((الکبیر)) و((الأوسط))، والبزار.

ابی درداء – رضی الله عنه روایت می کند از رسول الله- صلی الله علیه وسلم – که می فرماید :« مسجد خانه هر اهل تقوایی است و خداوند تعهد کرده به کسی که مسجد را مثل خانه اش محفوظ بدارد آرامش و رحمت ارزانی می کند. و جواز عبور از پل صراط و رسیدن به بهشت را نصیب او می کند.

مسجد در زمان رسول الله – صلی الله علیه وسلم معمولا محلی بود برای اعتکاف، و مکانی برای آموزش جهاد، و مجهز کردن لشکرها و سریه ها، و همچنین مکانی برای استقبال از هیاتهای قبایل، و مرکزی برای جمع آوری و توزیع صدقات، و پناهگاهی برای خواب و استراحت فقرا و بیچارگان ، و همچنین محلی برای مداوای زخمیها، و گاهی اسرا را به ستون مسجد می بستند، و به مثابه ی دانشگاهی بود جهت آموزش امور دینی به کوچک و بزرگ .

این مختصری بود از نقش مسجد در عهد رسول الله- صلی الله علیه وسلم- با توجه به اینکه مسجد اولین بنایی است که پیامبر خدا – صلی الله علیه وسلم- آن را بنا می گذارد، آنگونه که ابن سعد در (طبقات) و بخاری و مسلم در (صحیحین شان) آن را به اختصار برای ما به تصویر می کشند: ( و در آن مکان درخت غرقد وجود داشت و همچنین خانه خرابه و درخت نخل و قبرهای مشرکین، پس رسول الله – صلی الله علیه وسلم – امر کرد تا قبرها را بیرون بیاورند، و مخروبه ها را صاف کنند و نخلها و درختان قطع گردند و در قبله مسجد قرا داده شوند، و طول آن از سمت قبله تا انتها به اندازه صد متر و از دو جهت به همین اندازه یا کمی کمتر، پایه آن تقریبا سه گز قرار داد، سپس آن را با خشت بنا کرد، و رسول الله – صلی الله علیه و سلم – با آنها مسجد را بنا می کرد و خشتها و سنگها را جابجا می کرد و می فرمود:

اللهم لا عیش إلاَّ عیش الآخره

فاغفر للأنصار والمهاجره

خدایا هیچ لذتی نیست مگر لذت آخرت

پس انصار و مهاجرین را مورد آمرزش قرار بده

و ایشان می فرمود: (هذا الحمال لا حمال خیبر، هذا أبر ربنا وأطهر)  این بناست و نه بنای خیبر زیرا که این نزد خداوند نیکوتر و پاکتر است.

و قبله آن را به سوی بیت المقدس قرار داد، و سه درب را برای آن تعبیه کرد، یک درب در انتها ی مسجد و یک درب که به آن باب الرحمه می گفتند، و یک درب که رسول الله – صلی الله علیه وسلم – وارد می شد، ستونهای آن از تنه نخل قرار دادند و سقف آن از برگ نخل، به ایشان گفته شد آیا آن را مسقّف نمی کنید؟ فرمود: ( نه ، این سایه بانی است مانند سایه بان موسی). و در کنار مسجد خانه های همسرانش را با گل بنا کرد و بر آنها سقفی از تنه درخت و برگ آن قرار داد، دیوارها از گل، ستونها از تنه درخت خرما و سقف از برگ درخت خرما و صحن آن را با گل و سنگریزه پوشاند، اما امروزه مساجد، بگو و نترس، مردم در به رخ هم کشیدن مساجد زیاده روی می کنند،

فقد روى أبو داود والنسائی وابن ماجه عن أنس بن مالک- رضی اللَّه عنه – أن النبی – صلى الله علیه وسلم – قال: ((لا تقوم الساعه حتى یتباهى الناس فی المساجد)).

ابی داوود و نسائی و ابن ماجه از انس بن مالک – رضی الله عنه – روایت می کنند که نبی – صلی الله علیه وسلم – فرمود:« قیامت برپا نمی شود تا اینکه مردم ساختن مساجد را به رخ هم می کشند.

وروى ابن خزیمه وأبو یعلى عن أبی قِلابه قال: غدونا مع أنس بن مالک إلى الزاویه، فحضرت صلاه الصبح، فمررنا بمسجد، فقال أنس: لو صلینا فی هذا المسجد، فقال بعض القوم: حتى نأتی المسجد الآخر، فقال أنس: أیُّ مسجد؟ قالوا: مسجد أحدث الآن، فقال أنس: إن رسول اللَّه – صلى الله علیه وسلم – قال: ((سیأتی على أُمتی زمان یتباهون فی المساجد، ولا یعمرونها إلاَّ قلیلاً)).

و روایت شده از ابن خزیمه و ابویعلی از ابی قلابه که گفت: سحرگاهی با انس بن مالک به سوی زاویه حرکت کردیم، پس وقت نماز صبح شد، پس به مسجدی رسیدیم، انس فرمود در این مسجد نماز بخوانیم، بعضی از افراد گفتند بگذار تا به مسجد بعدی برسیم: پس انس فرمود کدام مسجد؟ گفتند: مسجدی که تازه ساخته اند، پس انس گفت: که رسول الله – صلی الله علیه وسلم فرمود:« زمانی خواهد آمد که امت من در مساجد فخر فروشی می کنند، و به عمارت آن نمی پردازند مگر اندکی ” یعنی به عبادت و نماز در آن توجهی نمی کنند”.

وعن ابن عباس، رضی اللَّه عنهما، قال: قال رسول اللَّه – صلى الله علیه وسلم -: ((ما أُمرت بتشیید المساجد)). وقال ابن عباس: لتزخرفنها کما زخرفت الیهود والنصارى. رواه أبو داود، وأخرج البخاری قول ابن عباس معلقـًا.

و از ابن عباس- رضی الله عنه – روایت است که رسول الله – صلی الله علیه وسلم – فرمود: « من امر نشده ام تا مساجد را مرتفع بسازم.” یعنی در بنای مسجد زیاده روی کنم” ابن عباس می افزاید که آنها را مزیّن می کنند هماطور که یهود و نصارا این کار را انجام می دهند.

امروزه مردم به بزرگی و زیبا سازی مساجد اهمیت خاصی می دهند، اما عده کثیری توجهی به پرورش رجال دینی در آنها  و پر ساختن آن از نمازگزاران ندارند، مثل این است که دیوارهای مساجد ناله می کنند همانگونه که تنه درختی که رسول الله- صلی الله علیه وسلم – هنگام بالا رفتن از منبر جدید آن را ترک  کرد و ناله سر داد…، حقیقتا مردم مساجد را ترک کرده اند مگر کسانی که خداوند رحمتش را شامل حالشان گردانده، کسی که می خواهد متوجه این درد جانکاه بشود به تعداد نمازگزاران این مساجد در وقت عصر و صبح نگاهی بیاندازد؛ آنگاه مقدار حرص مردم را بر حضور در نماز جماعت درک خواهد کرد.

نسل اول در  مسجد تربیت شدند، لذا زمین و آنچه در آن بود برای آنها سر فرود آورد، اما این نسل مساجد را رها نمودند، پس آنگونه شدیم که همگان می بینند، ولا حول ولا قوه إلا باللَّه.

پس آیا زمان آن فرا نرسیده که به سوی پروردگارمان بازگردیم … بسوی سنت رسولمان… بسوی مساجدمان تا در آن هر چیزی را بیاموزیم، تا اینکه عزت مسلمین بسوی آنها بازگردد؟!

از خداوند پاک و منزه نزدیک بودن این خواسته را مسئلت داریم.

لینک منبع عربی : الالوکه

 

 

 

درباره‌ی ع. رشیدی

حتما ببینید

نقش نماز جماعت

نقش مسجد در قانون پذیری جامعه

نقش حیاتی و حمایتی مسجد در قانون پذیری جامعه نوشته : حسین اسلام پور اشاره: …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *